Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych osób fizycznych

Zdolność do czynności prawnych osób fizycznychZdolność prawna w prawie cywilnym to zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków. Zgodnie z art. 8 ustawy k.c. zdolność prawną posiada każdy człowiek od chwili urodzenia do momentu śmierci. Zdolność prawna jest zależna od tego czy dziecko urodzi się żywe. Zdolność prawna osoby fizycznej kończy się w momencie śmierci człowieka. Jej dowodem jest cywilny akt zgonu sporządzony przez kierownika urzędu stanu. Niezwykle istotny jest fakt, iż niektóre rozporządzenia dokonane za życia stają się skuteczne właśnie z chwilą śmierci. Tak jest w przypadku rozporządzeń testamentowych.

W skomplikowanych przypadkach (ciąże mnogie, urodzenie dziecka martwego, spadek) ustalenie dotyczące urodzin są na tyle zawiłe, że należy zlecić je kancelarii prawnej. Zdolność prawną posiadają jednostki organizacyjne, które są osobami prawnymi oraz na podstawie szczególnych przepisów niebędące osobami prawnymi. Nabycie zdolności prawnej następuje w momencie wpisu jednostki organizacyjnej do odpowiedniego rejestru. Zdolność prawna polskim prawodawstwie jest niezbywalna (nie można się jej zrzec, pozbawić ani ograniczyć) i niestopniowalna (posiadasz ją lub nie posiadasz).

Atrybutem zdolności prawnej jest zdolność do czynności prawnych, czyli do składania i przyjmowania w imieniu własnym oświadczeń woli powodujących skutek prawny. Jest to po prostu zdolność do nabywania praw i zaciągania zobowiązań. Zdolność do czynności prawnych jest zależna pełnoletniości.

Zdolności do czynności prawnych nie mają osoby fizyczne przed ukończeniem 13 lat (osoby niepełnoletnie), oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie (Art.13. K.c.).

Ograniczoną zdolność do czynności prawnych posiadają osoby mające ukończone 13 lat (osoby małoletnie) oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo (Art.15. K.c.). Ograniczoną zdolność do czynności prawnych posiadają również osoby, w stosunku, do których ciąży postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego.

Pełne zdolności do czynności prawnych posiadają pełnoletnie (ukończone 18 lat, lub zawarcie małżeństwa Art. 10) nieubezwłasnowolnione osoby fizyczne oraz wszystkie osoby prawne. Przesłanka pełnoletniości (nie wiek) jest właściwa do posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych przez osoby fizyczne. Zdolności do czynności prawnych nie jest można się zrzec. Kończy się ona z chwilą ustania zdolności prawnej lub w przypadku ubezwłasnowolnienia osoby fizycznej.

Osoby ograniczone w zdolności do czynności prawnych bez zgody przedstawiciela ustawowego nie mogą zawierać ważnych umów z wyjątkiem:

  • umów zawieranych powszechnie w drobnych sprawach życia codziennego (Art.20. K.c.),
  • przedmiotów majątkowych oddanych do swobodnego użytku przez przedstawiciela ustawowego, wyjątek stanowią czynności prawne (Art.22. K.c.),
  • osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych rozporządza swoim zarobkiem, chyba, że sąd opiekuńczy z ważnych powodów postanowi inaczej (Art.21. K.c.),

Czynności prawne dokonane przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, są nieważne chyba, że dotyczą drobnych umów codziennych. Jeżeli umowa taka, zawiera rażącą krzywdę osoby niezdolnej do czynności prawnych, jest nieważna. Szczegółowe regulacje zdolności do czynności prawnych zawierają przepisy części ogólnej Kodeksu cywilnego (zobacz źródło: http://www.baraniewski.pl/pl/home).

Komentarze