Odszkodowanie a zadośćuczynienie w prawie cywilnym

OdszkodowanieBardzo często w potocznym języku pojęcia zadośćuczynienie oraz odszkodowanie są stosowane zamiennie, a tak naprawdę nie są one tożsame.

Nawet jeżeli źródłem ich roszczenia jest jedno zdarzenie, to obejmują zupełnie inny zakres.

Czym jest odszkodowanie?

Odszkodowanie jest pieniężną równowartością szkody dotyczącej osoby lub majątkowej, co oznacza iż pokrzywdzony może rościć np. kosztów leczenia urazów odniesionych w wyniku wypadku lub zwrotu kosztów swojego zniszczonego majątku. Według polskiego prawa odszkodowanie może obejmować faktycznie poniesione straty oraz utracone korzyści. Czym są utracone korzyści? Jest to ogół korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, jeżeli nie doszłoby do zdarzenia będącego przedmiotem roszczeń - np. dochody utracone w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim. Kolejnym elementem, którego można dochodzić na podstawie odszkodowania są koszty opieki, które poszkodowany mógł ponieść w związku z wypadkiem w wyniku którego stracił samodzielność. Szkoda dotycząca osoby poszkodowanego wypłacana na podstawie odszkodowania to najczęściej finansowa rekompensata uszczerbku na zdrowiu, powstałego w wyniku zdarzenia będącego przedmiotem dochodzenia roszczeń - np. wypadku drogowego. Uszczerbek na zdrowiu najczęściej wyliczany jest na podstawie tabeli procentowego uszczerbku na zdrowiu, przy uwzględnieniu określonej kwoty za 1% - najczęściej uznaje się kwotę w zakresie 800 zł do 3000 zł. Głównym założeniem odszkodowania jest wyrównanie wyrządzonej szkody, w związku z czym nie może przekraczać jej wartości.

Kodeks cywilny nie definiuje jednoznacznie pojęcia szkody majątkowej, jednak przyjęło się w polskim orzecznictwie, iż jest to wszelki uszczerbek w prawnie chronionych interesach lub dobrach doznany przez pokrzywdzonego. Aby pokrzywdzony mógł rościć odszkodowanie, musiało dojść do szkody wbrew jego woli.

Zadośćuczynienie

Zadośćuczynienie, w przeciwieństwie do odszkodowania, stanowi rekompensatę szkody niemajątkowej. Szkoda niemajątkowa jest znacznie trudniejsza do określenia od szkody majątkowej, obejmuje ona między innymi wszelkie negatywne przeżycia oraz cierpienia psychiczne lub fizyczne wynikające z powodu zdarzenia będącego przedmiotem szkody. Zadośćuczynienie przyznawane jest na podstawie art. 445 oraz 448 Kodeksu Cywilnego - "w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia."

Podsumowując, odszkodowanie jest świadczeniem mającym rekompensować wyłącznie szkody doznane w sferze majątkowej, jego celem jest wyłącznie wyrównanie uszczerbku majątkowego powstałego w wyniku danego zdarzenia. W związku z powyższym kwota odszkodowania musi odpowiadać dokładnie równowartości powstałej szkody majątkowej i na osobie. Zupełnie inaczej wygląda sprawa zadośćuczynienia, które również ma charakter pieniężny, jednak cierpienia psychiczne oraz fizyczne powstałe w wyniku danego zdarzenia nie są tak samo łatwe do wycenienia, jak w przypadku uszczerbku majątkowego. Ponadto zadośćuczynienie, w przeciwieństwie do odszkodowania jest fakultatywne, co oznacza iż po stronie poszkodowanego należy udowodnienie jego zasadności.

Artykuł powstał przy współpracy z Kancelarią Walterowicz: kancelaria-walterowicz.pl z Poznania.

Komentarze